جنبه های روانشناختی در سلامت و بیماریها
فاطمه زهرا مظهری؛ باب الله بخشی پور جویباری؛ هدی بابایی کفاکی
چکیده
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مبتنی بر ذهنآگاهی بر نگرانی از تصویر بدنی، ترس از ارزیابی منفی و روابط با همسالان در دختران مبتلا به بلوغ زودرس انجام شد.روش: روش پژوهش حاضر نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون- پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه دختران ۱۱ تا ۱۳ سال مبتلا به بلوغ زودرس مراجعه ...
بیشتر
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مبتنی بر ذهنآگاهی بر نگرانی از تصویر بدنی، ترس از ارزیابی منفی و روابط با همسالان در دختران مبتلا به بلوغ زودرس انجام شد.روش: روش پژوهش حاضر نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون- پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش، شامل کلیه دختران ۱۱ تا ۱۳ سال مبتلا به بلوغ زودرس مراجعه کننده به کلینیک غدد کودکان شهرستان ساری بودند، که از بین آنها تعداد 30 نفر از دختران به صورت هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و گواه (15 نفر) جایگزین شدند. جهت گردآوری داده ها از پرسشنامه نگرانی از تصویر بدن (لیتلتون و همکاران، 2005)، پرسشنامه ترس از ارزیابی منفی (ﻟﺮی، 1983) و پرسشنامه روابط با همسالان (هادسون، 1992) استفاده شد. گروه آزمایش به مدت 2 ماه در 8 جلسه 90 دقیقهای و به صورت هفتگی درمان شناختی-رفتاری مبتنی بر ذهنآگاهی به نقل از بحرینی و همکاران (2022) را دریافت نمودند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها، از تحلیل کوواریانس چند متغیری با استفاده از نرمافزار SPSS نسخه 26 انجام شد.یافتهها: نتایج نشان داد که بعد از اثرات پیشآزمون، تفاوت معناداری بین میانگین پسآزمون دو گروه در متغیرهای نگرانی از تصویر بدنی (05>0P=، 07/21F=)، ترس از ارزیابی منفی (05>0P=، 29/50F=) و روابط با همسالان (05>0P=، 19/58F=) در دختران مبتلا به بلوغ زودرس وجود داشت.نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش، میتوان نتیجه گرفت که درمان شناختی-رفتاری مبتنی بر ذهنآگاهی میتواند سبب کاهش نگرانی از تصویر بدن، ترس از ارزیابی منفی و روابط با همسالان دختران دارای بلوغ زودرس شود و میتوان این مداخله را به دختران دارای بلوغ زودرس، روانشناسان و مشاوران کودک و نوجوان توصیه کرد.
3. عوامل روانی گسترش جراحی های زیبایی، سزارین، مصرف مواد آرایشی و ...
علی افشاری
چکیده
مقدمه: نارضایتی جنسی، گروهی از اختلالات را تشکیل میدهند که علامت اصلی آنها ترجیح مداوم ایفای نقش جنس مخالف و داشتن این احساس است که بیمار با جنسیت اشتباهی به دنیا آمده است و همین اشتباه بودن بسیار اضطرابزا و عامل افسردگی برای این افراد میباشد. در اغلب موارد این افراد اقدام به تغییر جنسیت خود میکنند که امری نا پذیرفتنی از سوی ...
بیشتر
مقدمه: نارضایتی جنسی، گروهی از اختلالات را تشکیل میدهند که علامت اصلی آنها ترجیح مداوم ایفای نقش جنس مخالف و داشتن این احساس است که بیمار با جنسیت اشتباهی به دنیا آمده است و همین اشتباه بودن بسیار اضطرابزا و عامل افسردگی برای این افراد میباشد. در اغلب موارد این افراد اقدام به تغییر جنسیت خود میکنند که امری نا پذیرفتنی از سوی جامعه و خانواده میباشد و میتواند مشکلات بسیاری برای فرد به بار آورد. هدف پژوهش حاضر بررسی مقایسهای آشفتگی روانشناختی و رفتارهای خودکشی در بین افراد دارای ملال جنسیتی متقاضی جراحی، جراحیشده و افراد عادی بود.
روش: روش پژوهش حاضر از نوع علی مقایسهای بود. جامعه آماری شامل کلیه افراد متقاضی جراحی، جراحیشده و افراد عادی به تعداد 90 نفر (برای هر گروه 30 نفر) بود که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. به منظور جمع آوری دادههای پژوهش از مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (لاویبوند و لاویبوند، 1995)، پرسشنامه افکار خودکشی ( بک، 1961) و پرسشنامۀ تجدیدنظر شدۀ خودکشی (عثمان و همکاران، 2001) استفاده شد. برای تحلیل دادهها از تحلیل واریانس چند متغیره با کمک نرمافزار SPSS نسخه 22 استفاده شد.
یافتهها: بر اساس نتایج بهدستآمده بین گروههای متقاضی جراحی و عادی در هر سه متغیر اضطراب، استرس و افسردگی تفاوت معنیداری وجود دارد. همچنین بین افکار و اقدام به خودکشی طی زندگی گروه متقاضی با عادی و بین گروه عادی و جراحی کرده تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 >P)، بین گروه متقاضی و جراحی کرده و بین گروه عادی و جراحی کرده در فراوانی اقدام به خودکشی در یک سال گذشته تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 >P)، بین گروه متقاضی و جراحی کرده و بین گروه عادی و جراحی کرده درتهدید به خودکشی تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 >P)، بین گروه متقاضی و جراحی کرده در مؤلفه احتمال اقدام به خودکشی در آینده تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 >P) و درنهایت، بین گروه متقاضی و جراحی کرده و بین گروه عادی و جراحی کرده در افکار خودکشی تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 >P).
نتیجهگیری: نتایج حاکی از آن است که تشخیص درست و تغییر جنسیت در بین ناراضیان جنسیتی میتواند در سلامت روان و کاهش رفتارهای خودکشی تأثیر مثبتی داشته باشد
مداخلات روانشناختی در سلامت و بیماریها
محمدباقر کجباف؛ مسلم سیاهپوش منفرد
چکیده
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy؛ ACT) بر استرس ادراک شده، انعطافپذیری شناختی و عملکرد روانی در میان بیماران مبتلا به آسم انجام شد. آسم نهتنها یک وضعیت مزمن تنفسی است، بلکه اختلالی محسوب میشود که بار روانشناختی قابلتوجهی بر افراد وارد میکند و غالباً منجر به افزایش استرس، ...
بیشتر
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy؛ ACT) بر استرس ادراک شده، انعطافپذیری شناختی و عملکرد روانی در میان بیماران مبتلا به آسم انجام شد. آسم نهتنها یک وضعیت مزمن تنفسی است، بلکه اختلالی محسوب میشود که بار روانشناختی قابلتوجهی بر افراد وارد میکند و غالباً منجر به افزایش استرس، راهبردهای مقابلهای ناسازگار و کاهش کیفیت زندگی میگردد. بنابراین، پرداختن به جنبههای روانشناختی بیماری در کنار درمانهای پزشکی، از اهمیت بسزایی برخوردار است.
روش: این مطالعه شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه شامل بیماران مبتلا به آسم مراجعهکننده به کلینیکهای خرمآباد در سال ۱۴۰۲ بود که با نمونهگیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه درمان گروهی مبتنی بر ACT شرکت کرد و گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول پزشکی را دریافت نمود. دادهها با استفاده از مقیاسهای PSS، CFI و DASS-21 در دو مرحله گردآوری و با آزمونهای t و تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرمافزار SPSS-26 تحلیل شد.
یافتهها: میانگین سنی شرکتکنندگان در گروه آزمایش ۳۴/۱ ± ۱۱/۵ سال و در گروه کنترل ۳۱/۸ ± ۱۴/۲ سال بود. نتایج آزمون t همبسته نشان داد که پس از مداخلهی ACT، شرکتکنندگان گروه آزمایش کاهش معناداری در استرس ادراکشده و افزایش معناداری در انعطافپذیری شناختی و کارکرد روانشناختی نشان دادند (P < 0.05). در مقابل، در گروه کنترل هیچ تغییر معناداری مشاهده نشد. همچنین نتایج آزمون t مستقل نشان داد که بین دو گروه در پسآزمون تفاوت معناداری وجود داشت. تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) نشان داد که حدود ۶۷/۷ درصد از تغییرات مشاهدهشده در متغیرهای وابسته، به مداخلهی ACT نسبت داده میشود.
نتیجهگیری: یافتهها نشان داد که درمان مبتنی بر ACT یک مداخلهی روانشناختی مؤثر برای بیماران مبتلا به آسم است. درمان ACT با کاهش استرس ادراکشده و افزایش انعطافپذیری شناختی، موجب بهبود کارکرد روانشناختی و ارتقای بهزیستی کلی میگردد. این نتایج بر اهمیت ادغام مداخلات روانشناختی مبتنی بر ACT در برنامههای جامع مدیریت آسم تأکید دارد، بهگونهای که هر دو بُعد جسمی و روانشناختی بیماری بهطور همزمان مورد توجه قرار گیرند. پیشنهاد میشود پژوهشهای آینده با نمونههای بزرگتر و در بازههای زمانی طولانیتر، پایداری اثرات درمان پذیرش و تعهد را در بیماریهای مزمن تنفسی بررسی کنند.
روش شناسی تحقیق و اندازه گیری در روان شناسی سلامت
اسماعیل سلیمانی؛ هانیه پاکروان
چکیده
مقدمه: سرطان پستان یکی از شایعترین انواع سرطان در میان زنان در سراسر جهان است. تغییرات فیزیکی شدید ناشی از این بیماری و درمانهای آن، مانند ماستکتومی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی، میتواند موجب کاهش اعتمادبهنفس و مشکلات روانشناختی شود. پذیرش بدن در بیماران مبتلا به سرطان پستان که به معنای پذیرش، عادیسازی و غلبه بر این تغییرات ...
بیشتر
مقدمه: سرطان پستان یکی از شایعترین انواع سرطان در میان زنان در سراسر جهان است. تغییرات فیزیکی شدید ناشی از این بیماری و درمانهای آن، مانند ماستکتومی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی، میتواند موجب کاهش اعتمادبهنفس و مشکلات روانشناختی شود. پذیرش بدن در بیماران مبتلا به سرطان پستان که به معنای پذیرش، عادیسازی و غلبه بر این تغییرات فیزیکی است، نقش مهمی در کاهش پیامدهای منفی آن دارد. این پژوهش باهدف اعتبارسنجی و هنجاریابی مقیاسپذیرش بدن در زنان مبتلا به سرطان پستان (BAS-BC) انجام شد.
روش: این پژوهش از نوع توصیفی و اعتباریابی است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی زنان مبتلا به سرطان پستان در ایران در سال ۱۴۰۳ بود که ۴۵۷ نفر از آنان بهصورت نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. دادهها به روش آنلاین جمعآوری شد. ابزارهای بهکارگرفتهشده شامل مقیاسپذیرش بدن در زنان مبتلا به سرطان پستان (BAS-BC؛ آن و سو، 2023)، پرسشنامه کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (SF-36؛ ویر و شربورن، 1992) و مقیاس روابط چندبعدی خود - بدن (MBSRQ؛ کش و همکاران، 1987) بود. برای تحلیل دادهها از آزمون همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. دادهها نیز توسط نرمافزارهای SPSS-23 و AMOS-24 تحلیل گردید.
یافتهها: نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مقیاسپذیرش بدن در زنان مبتلا به سرطان پستان با ۱۷ گویه دارای ۶ عامل (مواجهه، درک، سازگاری، بازگشت به زندگی روزمره، انتقال موفقیتآمیز و جهش بهسوی آینده) است و پایایی پرسشنامه (ضریب آلفای کرونباخ) ۰٫۸۴ به دست آمد. نتایج بررسی روایی همگرا نیز نشان داد که بین مقیاسپذیرش بدن (BAS-BC) و مقیاس کیفیت زندگی (SF-36) و مقیاس روابط چندبعدی خود - بدن (MBSRQ) همبستگی معناداری وجود دارد.
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای این پژوهش، مقیاسپذیرش بدن در زنان مبتلا به سرطان پستان (BAS-BC) از ویژگیهای روانسنجی مطلوبی برخوردار بوده و از اعتبار و پایایی مناسبی برای سنجش میزان پذیرش بدن در بیماران مبتلا به سرطان پستان برخوردار است. بنابراین، این ابزار میتواند بهعنوان یک مقیاس استاندارد در پژوهشهای علمی و کاربردهای بالینی جهت ارزیابی ابعاد روانشناختی پذیرش بدن در این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.
روش شناسی تحقیق و اندازه گیری در روان شناسی سلامت
مریم شاه مرادی پیله رود؛ مجید ضرغام حاجبی؛ مالک میرهاشمی
چکیده
مقدمه: مفهومِ جهتگیری منفی نسبت به مسئله با مولفههایی مانندِ ارزیابی مسائل به مثابة تهدید، ادراک از عدم خودکارآمدی و ترس از اعتماد به توانشهای فردی برای حل مسئله، بدبینی نسبت به پیامدهای فرایندِ حل مسئله و عدم تحمل ناکامی، بر نگرش منفی افراد نسبت به مسائل، دلالت دارد. این پژوهش با هدف تحلیل روانسنجی نسخة فارسی پرسشنامة جهتگیری ...
بیشتر
مقدمه: مفهومِ جهتگیری منفی نسبت به مسئله با مولفههایی مانندِ ارزیابی مسائل به مثابة تهدید، ادراک از عدم خودکارآمدی و ترس از اعتماد به توانشهای فردی برای حل مسئله، بدبینی نسبت به پیامدهای فرایندِ حل مسئله و عدم تحمل ناکامی، بر نگرش منفی افراد نسبت به مسائل، دلالت دارد. این پژوهش با هدف تحلیل روانسنجی نسخة فارسی پرسشنامة جهتگیری منفی نسبت به مسئله در بیماران اسکلروز چندگانه، انجام شد.
روش: در این پژوهش هبستگی، 350 بیمار (194 مرد و 156 زن) از بین مراجعه کنندگان به مرکز تصویربرداری کوثر و انجمن اماس ایران، واقع در شهر تهران، به کمک روش نمونهگیری دردسترس انتخاب و به مقیاس عدم تحمل ابهام (فرستون و همکاران، 1994)، پرسشنامه جهتگیری منفی نسبت به مشکل (رابیچاوود و دوگاس، 2005) و پرسشنامه اجتناب شناختی (سکستون و دوگاس، 2004)، پاسخ دادند.
یافتهها: نتایج تحلیل عامل تاییدی از ساختار تکعاملی نسخة فارسی پرسشنامة جهتگیری منفی نسبت به مسئله در بیماران اسکلروز چندگانه، به طور تجربی حمایت کرد. همچنین، همبستگی مثبت و معنادار بین جهتگیری منفی نسبت به مسئله با اجتناب شناختی و عدم تحمل ابهام، از روایی ملاکی پرسشنامه، حمایت کرد. ضریب همسانی درونی پرسشنامه با استفاده از آلفای کرونباخ 945/0 به دست آمد.
نتیجهگیری: در مجموع، نتایج این پژوهش ضمن دفاع از بسندگی نقشة مفهومی معطوف بر ساختاری تکوجهی برای جهتگیری منفی نسبت به مسئله، از مشخصههای فنی روایی و پایایی نسخة فارسی پرسشنامة جهتگیری منفی نسبت به مسئله در بیماران اسکلروز چندگانه، به طور تجربی، دفاع کرد.
7. نقش روان شناسی سلامت در ارتقای نظام بهداشتی
محسن فکری شیران؛ غلامعلی افروز؛ رضا پورحسین؛ سیف اله آقاجانی؛ احمد علی پور
چکیده
مقدمه: مطالعۀ حاضر به منظور تدوین و ارزیابی اثربخشی برنامۀ مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی بر مدیریت اضطراب و کاهش قندخون در بزرگسالان مبتلا به دیابت انجام شد.روش: روش پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری تمامی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بودند که به خانۀ دیابت ...
بیشتر
مقدمه: مطالعۀ حاضر به منظور تدوین و ارزیابی اثربخشی برنامۀ مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی بر مدیریت اضطراب و کاهش قندخون در بزرگسالان مبتلا به دیابت انجام شد.روش: روش پژوهش از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری تمامی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بودند که به خانۀ دیابت شهر اردبیل در سال 1403 مراجعه کردند که از این تعداد 40 نفر به روش نمونهگیری دردسترس انتخاب و در دو گروه 20 نفری آزمایش و کنترل به صورت تصادفی جایگذاری شدند. برای گردآوری دادهها از پرسشنامۀ اضطراب صفت ـ حالت (STAI) و تست هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) استفاده شد. گروه آزمایش 8 جلسۀ 75 دقیقهای به صورت گروهی و هفتهای یک جلسه مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی دریافت کردند. تحلیل دادهها با آزمون تحلیل کواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و کواریانس تکمتغیره (ANCOVA) با بهرهگیری از نرمافزار آماری SPSS22 صورت گرفت.یافتهها: یافتهها نشان داد که برنامۀ مداخلات روانشناختی خانوادهمحور بر پایۀ نشاط معنوی تاثیر معناداری بر کاهش اضطراب (اضطراب صفت- حالت) (01/0>P) و قندخون (01/0>P) در بزرگسالان مبتلا به دیابت داشت.نتیجهگیری: این نتایج نشان داد درمان روانشناختی خانوادهمحور اگر بر پایۀ نشاط معنوی اجرا گردد میتواند بر کاهش اضطراب و استرس و علایم فیزیولوژیک افراد مبتلا به اختلال دیابت تاثیرات بهبودی داشته باشد و از این نظر مشاوران و درمانگران میتوانند از یافتههای پژوهش حاضر در راستای مداخلات بالینی و درمانی استفاده نمایند.
1. فرایندهای روانشناختی و اجتماعی مرتبط با علائم بیماری ها
یاسمین مهرزاد؛ نسرین باقری؛ مینا مجتبایی
چکیده
مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی مدلیابی معادلات ساختاری پریشانی روانشناختی بر اساس شفقت به خود با نقش میانجی تصویر بدنی منفی در زنان متاهل مبتلا به سرطان پستان بود.
روش: روش این مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش زنان مبتلا به سرطان پستان شهر کرمان در شهریور ماه سال 1403 بودند. حجم نمونه بر اساس مدل کلاین(2023) و با روش نمونهگیری ...
بیشتر
مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی مدلیابی معادلات ساختاری پریشانی روانشناختی بر اساس شفقت به خود با نقش میانجی تصویر بدنی منفی در زنان متاهل مبتلا به سرطان پستان بود.
روش: روش این مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش زنان مبتلا به سرطان پستان شهر کرمان در شهریور ماه سال 1403 بودند. حجم نمونه بر اساس مدل کلاین(2023) و با روش نمونهگیری در دسترس 400 نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری دادههای پژوهش شامل مقیاس پریشانی روانشناختی کسلر (K-10) کسلر و همکاران (2003)، فرم کوتاه مقیاس شفقت خود (SF-SCS) رائس و همکاران(2011) و سیاهه تصویر بدنی منفی (BICI) لیتلتون و همکاران (2005) بود. دادهها با استفاده از همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری تحلیل شد. نرم افزار تحلیل دادهها برنامه SPSS و AMOS نسخه 28 بود.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد که اثرات مستقیم شفقت به خود (66/0- =β و 001/0=sig) بر روی پریشانی روانشناختی معنادار است. همچنین نتایج نشان داد که تصویر بدنی منفی در رابطه بین شفقت به خود (71/0- =β و 001/0=sig) با پریشانی روانشناختی نقش میانجی و معنادار دارد. همچنین مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود (06/0=RMSEA و 05/0>p) و 97 درصد از واریانس پریشانی روانشناختی تبیین می شود.
نتیجهگیری: با توجه به یافتههای این پژوهش و نقش شفقت به خود و تصویر بدنی بر پریشانی روانشناختی در زنان مبتلا به سرطان پستان استفاده از نتایج این پژوهش برای کاهش پریشانی روانشناختی در زنان مبتلا به سرطان پستان پیشنهاد می شود.
