مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری مذهب‌محور و آموزش تاب‌آوری در ابرازگری هیجان بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان شناسی تربیتی، گروه روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه روانشناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

3 گروه روان شناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

چکیده

مقدمه: بیماری دیابت از جمله بیماری‌های مزمن می‌باشد که مشکلات هیجانی می‌تواند در روند درمان آن تداخل ایجاد کند. این پژوهش با هدف مقایسه اثر بخشی درمان شناختی رفتاری مذهب‌محور (RCBT) و آموزش تاب‌آوری در ابرازگری هیجان بیماران دیابت نوع دو انجام شده است. روش: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و گروه کنترل می‌باشد که از میان بیماران دیابت نوع دو مراجعه‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت با روش نمونه‌گیری هدفمند تعداد 45 نفر به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند و سپس به طور تصادفی ساده در سه گروه 15 نفر شامل دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل گمارده شدند. یک گروه آزمایشی 10 جلسه 60 دقیقه‌ای RCBT و گروه دیگر 9 جلسه 60 دقیقه آموزش تاب‌آوری دریافت کردند. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره و آزمون بنفرونی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین گروه‌های آزمایش و گروه کنترل در پس‌آزمون ابرازگری هیجان با کنترل پیش‌آزمون در سطح اطمینان 95 درصد تفاوت وجود دارد (05/p<). همچنین بین دو گروه درمان شناختی - رفتاری مذهب محور و آموزش تاب‌آوری نیز در سطح 95 درصد اطمینان تفاوت وجود ندارد (05/0P<). نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که درمان شناختی - رفتاری مذهب‌محور و آموزش تاب‌آوری در افزایش ابرازگری هیجان بیماران دیابتی موثر است و می‌تواند به عنوان یک درمان کمکی برای بیماران دیابتی مفید واقع شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Resilience Training and Religious-Based Cognitive-Behavioral Therapy (RCBT) on Emotional Expression in type 2 Diabetes Patients

نویسندگان [English]

  • Azadeh Fathi Dooki 1
  • laila Hassannia 2
  • Mohammad Kazem Fakhri 3
  • Seyedeh Olia Emadian 3
  • Elahe Fathi Dooki 3
1 PhD Student in Educational Psychology, Department of Psychology, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Department of Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran
3 Department of Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran
چکیده [English]

Objective: Diabetes is one of the chronic diseases that emotional problems can interfere with its treatment. The aim of this study was to compare the effectiveness of religion-based cognitive-behavioral therapy (RCBT) and resilience training in expressing emotion in patients with type 2 diabetes. Method: This was a quasi-experimental study with pre-test and post-test design and control group. Among type 2 diabetic patients referred to comprehensive health care centers by purposive sampling, 45 people were selected as the final sample and then randomly selected in simple Three groups of 15 people including two experimental groups and one control group were assigned. One experimental group received 10 sessions of 60 minutes of RCBT and the other group received 9 sessions of 60 minutes of resilience training. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance and benferroni test. Findings: The results showed that there was a difference between the experimental groups and the control group in the post-test of expression of emotion with the control of the pre-test  at 95% confidence level (P<0.05). Also, there is no difference between religion-based cognitive-behavioral therapy and resilience training  at 95% confidence level (P<0.05). Conclusion: The results showed that religion-based cognitive-behavioral therapy and resilience training is effective in increasing the expression of emotion in diabetic patients and can be useful as an adjunctive therapy for diabetic patients.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Diabetes Mellitus Type 2
  • Religious-Based Cognitive-Behavioral Therapy
  • Resilience Training
  • Emotional Expression
احمدی بجستانی، بی بی سمیه؛ اصغری ابراهیم آباد، کیمیایی. (1397). اثربخشی گروه درمانی متمرکز بر هیجان (EFT) بر بهبود ابرازگری هیجانی و بهبود کنش‌وری جنسی زنان مبتلا به دیابت نوع دو. اندیشه و رفتار در روان شناسی بالینی. 13(50)، 47-56.
بابایی، محمدرضا؛ اصغرزاده، قاسم؛ توحیدی، افشین. 1396. بررسی اثربخشی آموزش تاب آوری بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور. مجله مراقبت‌های پیشگیرانه در پرستاری و مامایی علوم پزشکی زنجان. 7(2)،7-14.
بشرپور، سجاد؛ علمردانی، سجاد؛ شاه محمدزاده، یحیی. (1393). نقش ناگویی خلقی و ابرازگری هیجانی در پیش‌بینی علایم جسمانی‌سازی در دانشجویان دانشگاه محقق اردبیلی در سال 93-92. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان. 13(10)،961-972.
حسینی بهشتیان, سید محمد؛ میرزازاده, رقیه، (1397). اثر بخشی آموزش تاب آوری بر راهبردهای تنظیم هیجان و رضایت از زندگی زنان سرپرستِ خانوار. جامعه‌پژوهی فرهنگی. 7(3)، 19-36.
حمید، نجمه؛ احمدیان ،علی و اکبری شایه ،یحیی. (1391). بررسی اثربخشی درمانگری مذهب‌محور بر میزان امیدواری و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان سینه. مجله پزشکی هرمزگان.16(3)،213-231.
درب اصفهانی، فریده؛ معتقدی‌فرد، مهشاد؛ ارفعی, فریبرز؛ شکاری, عباس. (1398). همبستگی بین سبک زندگی اسلامی با رضایت از زندگی و سلامت روان. مجله زندگی اسلامی. 2(3)،131-135.
شفیعی، حسن؛ نصیری، شادی.  نقش سواد سلامت، بهزیستی روان‌شناختی و خودکارآمدی در پیش‌بینی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، نشریه علمی روانشناسی سلامت. 9(1)،7-22
شفیعی، رضوان؛ صالح‌زاده، مریم؛ دهقانی، فهیمه؛ مرتضوی‌زاده، محمدرضا. (1398). نقش ابرازگری هیجانی و ترس از صمیمیت بر کیفیت روابط بین فردی بیماران مبتلا به سرطان. فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختی, 13(2), 33-44.
کاویانی، زینب؛ حمید، نجمه؛ عنایتی، میرصلاح الدین.(1393) تاثیر درمان شناختی رفتاری مذهب محور بر تاب‌آوری زوجین. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی. 3، 25-35.
مامی، شهرام؛ حیدری، مریم. (1397). تأثیر روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت فشرده به شیوه گروهی بر عملکرد جنسی و ابرازگری هیجانی زنان مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس، مجله روانشناسی سلامت. 7(28)،131-150.
محمدپور، سمانه؛ احمدپور، محسن. (1395). اثربخشی درمان شناختی - رفتاری مذهب محور بر تعهد سازمانی و اثربخشی سازمانی کارکنان ناجا. مجله طب نظامی. 5(5)،361-370.
هاشم‌ورزی، محمودرضا؛ عباسی؛ قدرت‌الله؛ حسینی، سید حمزه. (1399). اثربخشی درمان شناختی - رفتاری مذهبمحور (RCBT) بر کیفیت زندگی و خودکارآمدی بیماران دارای کولوستومی. مجله مطالعات ناتوانی. 185(10).
هاشمی، زهره. (1399). مقایسه اثربخشی درمان شناختی مذهب‌محور و درمان فراشناختی بر اندیشه خودکشی دانشجویان. فصلنامه پژوهشهای نوین روانشناختی. 15(59)،14-29.
یزدی، ماشاالله؛ صفارنیا، مجید؛ زارع، حسین. مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر کیفیت افتادگی و درمان مبتنی بر تنظیم هیجان بر نشانگرهای زیستی HbA1C و گلوکر خون بیماران مبتلا به دیابت نوع دو. نشریه علمی روانشناسی سلامت. 9(1)، 61-78.
 Aschner, P., Karuranga, S., James, S., Simmons, D., Basit, A., Shaw, J. E., . Saeedi, P. (2021). The International Diabetes Federation’s guide for diabetes epidemiological studies. Diabetes research and clinical practice, 172.
Campbell-Sills, L., & Barlow, D. H. (2007). Incorporating emotion regulation into conceptualizations and treatments of anxiety and mood disorders.‏
American Diabetes Association.(2021) Medical Care in Diabetesd2021. Diabetes Care, 44(1), S125-S150.
Benetti, C. & Kambouro poulos, N. (2006). Affect regulated indirect effects of trait anxiety and trait resilience on self-esteem. Personality and Individual differences, 41, 341-352.
Foster, K., Roche, M., Giandinoto, J. A., & Furness, T. (2020). Workplace stressors, psychological well‐being, resilience, and caring behaviours of mental health nurses: A descriptive correlational study. International journal of mental health nursing, 29(1), 56-68.
King LA, Emmons RA. Conflict over emotional expression: Psychological and physical correlates. Journal of personality and social psychology. 1990;58(5):864.
Henderson, N., & Milstein, M. M. (2003). Resiliency in schools: Making it happen for students and educators: Corwin Press.
Jones, L., Crabb, S., Turnbull, D., & Oxlad, M. (2014). Barriers and facilitators to effective type 2 diabetes management in a rural context: a qualitative study with diabetic patients and health professionals. Journal of health psychology, 19(3), 441-453.
Pargament, K. I., Wong, S., & Exline, J. J. (2022). 32 The Holiness of Wholeness: Religious Contributions to Human Flourishing. The Oxford Handbook of the Positive Humanities, 432.
Pössel, P., Martin, N. C., Garber, J., Banister, A. W., Pickering, N. K., & Hautzinger, M. (2011). Bidirectional relations of religious orientation and depressive symptoms in adolescents: A short-term longitudinal study. Psychology of Religion and Spirituality, 3(1), 24.
Schoon, I. (2006). Risk and resilience: Adaptations in changing times: Cambridge University Press. Oncology3(2), 163-173.