مداخلات روانشناختی در سلامت و بیماریها
محمدباقر کجباف؛ مسلم سیاهپوش منفرد
چکیده
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy؛ ACT) بر استرس ادراک شده، انعطافپذیری شناختی و عملکرد روانی در میان بیماران مبتلا به آسم انجام شد. آسم نهتنها یک وضعیت مزمن تنفسی است، بلکه اختلالی محسوب میشود که بار روانشناختی قابلتوجهی بر افراد وارد میکند و غالباً منجر به افزایش استرس، ...
بیشتر
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy؛ ACT) بر استرس ادراک شده، انعطافپذیری شناختی و عملکرد روانی در میان بیماران مبتلا به آسم انجام شد. آسم نهتنها یک وضعیت مزمن تنفسی است، بلکه اختلالی محسوب میشود که بار روانشناختی قابلتوجهی بر افراد وارد میکند و غالباً منجر به افزایش استرس، راهبردهای مقابلهای ناسازگار و کاهش کیفیت زندگی میگردد. بنابراین، پرداختن به جنبههای روانشناختی بیماری در کنار درمانهای پزشکی، از اهمیت بسزایی برخوردار است.
روش: این مطالعه شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه شامل بیماران مبتلا به آسم مراجعهکننده به کلینیکهای خرمآباد در سال ۱۴۰۲ بود که با نمونهگیری هدفمند انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام ۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه درمان گروهی مبتنی بر ACT شرکت کرد و گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول پزشکی را دریافت نمود. دادهها با استفاده از مقیاسهای PSS، CFI و DASS-21 در دو مرحله گردآوری و با آزمونهای t و تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرمافزار SPSS-26 تحلیل شد.
یافتهها: میانگین سنی شرکتکنندگان در گروه آزمایش ۳۴/۱ ± ۱۱/۵ سال و در گروه کنترل ۳۱/۸ ± ۱۴/۲ سال بود. نتایج آزمون t همبسته نشان داد که پس از مداخلهی ACT، شرکتکنندگان گروه آزمایش کاهش معناداری در استرس ادراکشده و افزایش معناداری در انعطافپذیری شناختی و کارکرد روانشناختی نشان دادند (P < 0.05). در مقابل، در گروه کنترل هیچ تغییر معناداری مشاهده نشد. همچنین نتایج آزمون t مستقل نشان داد که بین دو گروه در پسآزمون تفاوت معناداری وجود داشت. تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) نشان داد که حدود ۶۷/۷ درصد از تغییرات مشاهدهشده در متغیرهای وابسته، به مداخلهی ACT نسبت داده میشود.
نتیجهگیری: یافتهها نشان داد که درمان مبتنی بر ACT یک مداخلهی روانشناختی مؤثر برای بیماران مبتلا به آسم است. درمان ACT با کاهش استرس ادراکشده و افزایش انعطافپذیری شناختی، موجب بهبود کارکرد روانشناختی و ارتقای بهزیستی کلی میگردد. این نتایج بر اهمیت ادغام مداخلات روانشناختی مبتنی بر ACT در برنامههای جامع مدیریت آسم تأکید دارد، بهگونهای که هر دو بُعد جسمی و روانشناختی بیماری بهطور همزمان مورد توجه قرار گیرند. پیشنهاد میشود پژوهشهای آینده با نمونههای بزرگتر و در بازههای زمانی طولانیتر، پایداری اثرات درمان پذیرش و تعهد را در بیماریهای مزمن تنفسی بررسی کنند.
مرضیه حاجی بابایی؛ محمدباقر کجباف؛ مریم اسماعیلی؛ محمدحسین حریرچیان؛ علی منتظری
چکیده
مقدمه: مولتیپل اسکلروزیس، شایعترین بیماری نورولوژی ناتوانکننده در سنین جوانی است که عوارض روانشناختی مختلفی نیز به همراه دارد. در سالیان اخیر، میزان شیوع MS، روند فزایندهای داشته است. هدف از انجام این پژوهش، تبیین مشکلات روانشناختی و رفتارهای مقابلهای زنان مبتلا به MS بود. روش: این پژوهش به روش کیفی انجام گردید. 15 بیمار زن مبتلا ...
بیشتر
مقدمه: مولتیپل اسکلروزیس، شایعترین بیماری نورولوژی ناتوانکننده در سنین جوانی است که عوارض روانشناختی مختلفی نیز به همراه دارد. در سالیان اخیر، میزان شیوع MS، روند فزایندهای داشته است. هدف از انجام این پژوهش، تبیین مشکلات روانشناختی و رفتارهای مقابلهای زنان مبتلا به MS بود. روش: این پژوهش به روش کیفی انجام گردید. 15 بیمار زن مبتلا به MS به روش نمونهگیری دردسترس در این پژوهش شرکت کردند. اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته تا رسیدن به اشباع نظری بهدست آمد و به روش تحلیل محتوای مرسوم، تحلیل گردید. یافتهها: مشکلات اصلی بیماران شامل ضعف مهارتهای زندگی، راهبردهای مقابلهای ناکارآمد و آسیبزا، افسردگی و ضعف عملکرد شناختی و هیجانی، باورهای فرهنگی و انگ بیماریMS ، عدم تنظیم هیجانات، مشکلات ارتباط زناشویی و اختلال در روابط اجتماعی به دست آمد. 5 مضمون اصلی رفتارهای مقابلهای بیماران نیز عبارت بودند از: مقابله مذهبی-معنوی، اعتماد به قدرت برتر الهی، اعتقاد به ادامه حیات پس از مرگ، هدفمندی و جستجوی معنای زندگی و مهارتهای مقابلهای کارآمد. نتیجهگیری: بهمنظور غلبه بر مشکلات زنان مبتلا به MS، تدوین یک مداخله جامع مراقبتی و راهکارهای مقابلهای با توجه ویژه به مهارتهای مقابلهای کارآمد (مسئله مدار) و نیز راهبردهای مقابله معنوی-مذهبی موردنیاز است.
