روش شناسی تحقیق و اندازه گیری در روان شناسی سلامت
طیبه غفاری اقدم؛ افسانه طاهری؛ نسرین باقری
چکیده
مقدمه: هدف از پژوهش حاضر، بررسی ویژگیهای روانسنجی نسخه فارسی سیاهه خودمراقبتی و رابطه آن با اعتیاد به اینترنت و عزت نفس در دانشجویان بود.
روش: روش پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش دانشجویان کارشناسی مشغول به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در زمستان سال 1403 بودند. حجم ...
بیشتر
مقدمه: هدف از پژوهش حاضر، بررسی ویژگیهای روانسنجی نسخه فارسی سیاهه خودمراقبتی و رابطه آن با اعتیاد به اینترنت و عزت نفس در دانشجویان بود.
روش: روش پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش دانشجویان کارشناسی مشغول به تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در زمستان سال 1403 بودند. حجم نمونه بر اساس مدل کلاین و با روش نمونه‌گیری هدفمند 300 نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری دادههای پژوهش شامل سیاهه خودمراقبتی (SCI) لوسیانی و همکاران (2022)، آزمون اعتیاد به اینترنت (IAT) یانگ (1998) و مقیاس عزت نفس (RSEs) روزنبرگ (1989) بود. همسانی درونی (آلفای کرونباخ)، پایایی ترکیبی، ضریب امگا، روایی عاملی اکتشافی، تاییدی، ملاکی، روایی همگرا و واگرا، ضریب همبستگی پیرسون با نرم افزارهای SPSS نسخه 29 و AMOS نسخه 24 مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که مقیاس، ساختاری 3 عاملی با واریانس تبیین شده 49/89 درصد دارد. آلفای کرونباخ در دامنه 90/0 تا 96/0، پایایی ترکیبی در دامنه 79/0 تا 82/0 و ضریب امگا در دامنه 87/0 تا 89/0 بود. همچنین نتایج تحلیل عاملی تاییدی از تأیید ساختار 3 عاملی این مقیاس حکایت داشت (05/0=RMSEA، 96/0=CFI، 91/0=TLI و 04/0=SRMR). نتایج آزمون ضریب همبستگی پیرسون هم نشان دهنده همبستگی مثبت و معنادار بین عزت نفس (01/0>p، 53/0=r) و همبستگی منفی و معنادار بین اعتیاد به اینترنت (01/0>p، 63/0- =r) با خودمراقبتی بود که نشان دهنده روایی ملاکی (همزمان) این سیاهه است.
نتیجهگیری: میتوان نتیجهگیری کرد که نسخه فارسی سیاهه خودمراقبتی از روایی و پایایی قابل قبولی برخوردار است و ساختار عاملی آن قابل اتکا است. استفاده از ابزار مناسب و روا برای شناسایی رفتارهای خودمراقبتی میتواند منجر به شناسایی زودهنگام رفتارهای خودمراقبتی ضعیف در دانشجویان شود و به طور بالقوه میتواند از آسیب قابل توجهی که رفتارهای خودمراقبتی ضعیف در دانشجویان ایجاد میشود، جلوگیری کند. این مقیاس کوتاه و مختصر، آزادانه در دسترس است و به راحتی قابل اجرا است و میتوان برای سایر بزرگسالان نیز استفاده کرد
نرگس رئوفی عادگانی؛ ایلناز سجادیان؛ ناهید رئیسی دهکردی
چکیده
مقدمه: بروز بیماریهای خاص همچون سرطان در فرزندان، سلامت روان مادران را با آسیب جدی مواجه می‌سازد، لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر درمان مبتنی بر شفقت بر خودمراقبتی و خستگی از شفقت مادران دارای کودکان مبتلا به سرطان انجام گرفت. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری 45 روزه بود. بدین منظور ...
بیشتر
مقدمه: بروز بیماریهای خاص همچون سرطان در فرزندان، سلامت روان مادران را با آسیب جدی مواجه می‌سازد، لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر درمان مبتنی بر شفقت بر خودمراقبتی و خستگی از شفقت مادران دارای کودکان مبتلا به سرطان انجام گرفت. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری 45 روزه بود. بدین منظور 25 مادر دارای کودکان مبتلا به سرطان مراجعه‌کننده به مرکز آموزشی - درمانی امید اصفهان در سال 1397 به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند (12 مادر در گروه آزمایش و 13 مادر در گروه گواه). گروه آزمایش درمان مبتنی بر شفقت را 8 جلسه 90 دقیقه‌ای، در طی دو ماه و نیم دریافت نمودند اما گروه کنترل تا پایان مرحله پیگیری هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه خودمراقبتی (گالینا و همکاران، 2015) و پرسشنامه کیفیت زندگی حرفه‌ای (استم، ۲۰۰۵) بود. یافته‌ها: نتایج تحلیل کواریانس چندمتغیره نشان داد که درمان مبتنی بر شفقت بر خودمراقبتی و خستگی از شفقت مادران دارای کودکان مبتلا به سرطان در مراحل پس‌آزمون و پیگیری تأثیر معنادار دارد (001/0>p). نتیجهگیری: بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر پیشنهاد میشود که از درمان مبتنی بر شفقت به عنوان یک روش کارآمد جهت بهبود خودمراقبتی و کاهش خستگی از شفقت مادران دارای کودک مبتلا به سرطان استفاده شود.
امینه جلالی؛ رضا پورحسین؛ احمد علیپور؛ غلامعلی افروز
چکیده
مقدمه: زندگی با محدودیت‌های دیابت، با پریشانی‌های خاص روانی همراه است. بنابراین؛ این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی روش مدیریت استرس مبتنی بر رویکرد شناختی رفتاری و آموزش خودمراقبتی و ترکیب آن دو بر کیفیت زندگی در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 انجام گرفته است. روش: این پژوهش، یک کــارآزمــایی بــالینی تصــادفی چهار گروهـــی دو ســر کور ...
بیشتر
مقدمه: زندگی با محدودیت‌های دیابت، با پریشانی‌های خاص روانی همراه است. بنابراین؛ این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی روش مدیریت استرس مبتنی بر رویکرد شناختی رفتاری و آموزش خودمراقبتی و ترکیب آن دو بر کیفیت زندگی در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 انجام گرفته است. روش: این پژوهش، یک کــارآزمــایی بــالینی تصــادفی چهار گروهـــی دو ســر کور و از نوع طرح بین - درون آزمودنی‌های آمیخته است. نمونه پژوهش، شامل 60 فرد مبتلا به دیابت نوع 2 بود که به‌صورت هدفمند از بین اعضای انجمن دیابت کرمان و مطب‌های خصوصی پزشکان متخصص داخلی انتخاب شدند. این بیماران، پس از همتاسازی به لحاظ سن و جنسیت، به روش تصادفی در 4 گروه 15 نفره جایگزین شدند و گروه‌های آزمایش در 8 جلسه مداخلات مربوطه را اخذ کردند و گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری 2 ماهه از اعضای هر 4 گروه، با پرسشنامه 36 سوالی کیفیت زندگی، انجام یافت. یافته‌ها: طبق نتایج تحلیل واریانس بین - درون آزمودنی‌های آمیخته، میانگین نمرات کیفیت زندگی (سلامت جسمی و روانی) در مراحل پس‌آزمون و پیگیری در مقایسه با مرحله پیش‌آزمون، افزایش یافته بود و افزایش رخ داده تا مرحله پیگیری پایدار مانده بود. نتیجهگیری: هرچند آموزش‌های پزشکی و خودمراقبتی و مداخلات روانشناختی، به‌تنهایی نیز برای افراد مبتلا به دیابت لازم و مفید هستند، اما برای ارتقا کیفیت زندگی و پایداری نتایج به‌دست آمده، همراهی و ترکیب مداخلات پزشکی و روانشناختی، ضرورت دارد.
زهرا نعمتی زاده؛ امین رفیعی پور؛ مهرداد ثابت؛ خدیجه ابوالمعالی الحسینی
چکیده
مقدمه: خودمراقبتی در کنترل بیماری دیابت نوع 2 بسیار حائز اهمیت است و پژوهش حاضر درصدد ساخت و اعتباریابی پرسشنامه خودمراقبتی دیابت نوع 2 بود. روش: پژوهش حاضر از نوع ترکیبی اکتشافی متوالی هدایت‌شده با رویکرد آزمون‌سازی و طبقه‌بندی بود و در دو مرحله به صورت کیفی و کمّی انجام شد. جامعه آماری در مرحله اول عبارت بود از متخصصان، پزشکان ...
بیشتر
مقدمه: خودمراقبتی در کنترل بیماری دیابت نوع 2 بسیار حائز اهمیت است و پژوهش حاضر درصدد ساخت و اعتباریابی پرسشنامه خودمراقبتی دیابت نوع 2 بود. روش: پژوهش حاضر از نوع ترکیبی اکتشافی متوالی هدایت‌شده با رویکرد آزمون‌سازی و طبقه‌بندی بود و در دو مرحله به صورت کیفی و کمّی انجام شد. جامعه آماری در مرحله اول عبارت بود از متخصصان، پزشکان و پژوهشگران حیطه بیماری دیابت نوع 2 در سال 1399-1400 که با روش نمونه‌گیری هدفمنـد،10نفر انتخاب گردیدند. در مرحله دوم، بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 شهر تهران در سال1400- 1399 با روش نمونه‌گیری در دسترس و با در نظر گرفتن ملاک‌هایی423 تن انتخاب شدند. به‌منظور گردآوری اطلاعات مرحله اول از مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته و پرسشنامه اولیه محقق ساخته استفاده شد. یافته‌ها: نشان داد از نتایج حاصل از مصاحبه‌ها، با کدگذاری باز تعداد 41 مفهوم در 4 بعد استخراج و بر اساس این مقاهیم تعداد 56 گویه اولیه طراحی شد. شاخص نسبت روایی محتوا و شاخص محتوایی روایی محاسبه و در تحلیل عامل اکتشافی 4 عامل مشخص شد. درنهایت پرسشنامه 34 سوالی، 76/58 درصد واریانس خودمراقبتی دیابت نوع 2 در بیماران 30 تا60 سال را تبیین نمود: عوامل مربوط به سواد سلامت (64/ 39%)، عامل روانشناختی (82/11%)، عامل جسمانی (19/4%) و عوامل مربوط با دسترسی به امکانات (11/3%). همچنین تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول 4 عامل فوق را تایید و آلفا کل 95/0 بدست آمد. نتیجهگیری: این پرسشنامه دارای اعتبار و روایی مناسبی است و استفاده از آن جهت پایش خودمراقبتی این بیماران و استفاده در تحقیقات پیشنهاد میشود.
7. نقش روان شناسی سلامت در ارتقای نظام بهداشتی
رضا باقریان؛ غلامرضا خیرآبادی؛ محمد رضا مراثی؛ سارا قانعی فر
چکیده
مقدمه: اساس درمان بیماران تحت درمان همودیالیز خود مراقبتی مناسب است. این مطالعه با هدف تعیین رابطه متغیرهای روانشناختی (خصوصیات شخصیتی، اضطراب ، افسردگی و استرس ) با وضعیت خودمراقبتی در بیماران همودیالیزی انجام شده است. روش: دریک مطالعه مقطعی 125 نفر بیمار تحت درمان با همودیالیز مزمن مراجعه کننده به بیمارستانهای الزهرا ...
بیشتر
مقدمه: اساس درمان بیماران تحت درمان همودیالیز خود مراقبتی مناسب است. این مطالعه با هدف تعیین رابطه متغیرهای روانشناختی (خصوصیات شخصیتی، اضطراب ، افسردگی و استرس ) با وضعیت خودمراقبتی در بیماران همودیالیزی انجام شده است. روش: دریک مطالعه مقطعی 125 نفر بیمار تحت درمان با همودیالیز مزمن مراجعه کننده به بیمارستانهای الزهرا و نور شهر اصفهان در سال 1390 با در نظر داشتن معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه شدند و با استفاده از پرسشنامه های پنج عاملی شخصیت، اضطراب و افسردگی بیمارستان و خودمراقبتی مورد ارزیابی قرار گرفتند. سپس دادهها با استفاده از آزمون آماری رگرسیون چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: افسردگی و مسئولیت پذیری دو متغیر روانشناختی رابطه معنی دار با وضعیت خود مراقبتی در بیماران تحت درمان همودیالیز داشتند که اولی رابطه معکوس و دومی رابطه مستقیم دارد. نتیجهگیری: در مدیریت و آموزش بیماران تحت همودیالیز، توجه به ویژگیهای و علایم روانشناختی بیماران ضروری است
